Doradztwo pedagogiczne dla nauczycieli

Pomoc pedagoga szkolnego nauczycielom polega przede wszystkim na poznawaniu właściwości intelektualnych charakterystycznych dla danego wieku rozwojowego uczniów, a także indywidualnych właściwości myślenia tych przede wszystkim, którzy odbiegają od norm rozwojowych, nie dorównując rówieśnikom lub wykraczając ponad poziom umysłowy kolegów. W indywidualnych przypadkach udzielenie nauczycielowi informacji dotyczących właściwości myślenia danego dziecka wymaga wnikliwych badań i obserwacji. Nie zawsze pedagog może sobie poradzić ze specjalistycznymi badaniami psychologicznymi. Gdyby szkoła oprócz pedagoga mogła zatrudniać psychologa, problem ten mógłby być optymalnie rozwiązany. Obecnie pedagog może kierować poszczególne dzieci na badania do poradni specjalistycznej lub posłużyć się technikami badań możliwymi do zastosowania w istniejących warunkach.

Doradztwo dydaktyczne dla nauczycieli dotyczy nie tylko pomocy w zakresie rozpoznawania właściwości intelektualnych uczniów i kierowania ich indywidualnym rozwojem. Pedagog szkolny inspiruje nowatorstwo pedagogiczne, radzi jak modernizować pracę dydaktyczną, aby dawała lepsze rezultaty i była bardziej interesująca.

W kształceniu postaw twórczych ważnym zadaniem jest wpływanie na wartościową motywację uczenia się. Uczeń motywowany do tej pracy jedynie potrzebą spełnienia narzucanych przez dorosłych wymagań nie wykorzystuje wszystkich swoich możliwości i nie rozwija się wszechstronnie. Bogata motywacja, a zwłaszcza ciekawość poznawcza, skłaniająca do uczenia się, daje wysokie efekty i trwałą chęć ciągłego zdobywania i pogłębiania wiedzy[1].

Poradnictwo dydaktyczne dla nauczycieli jest możliwe wówczas, kiedy pedagog szkolny zna sposób prowadzenia przez każdego z nich zajęć dydaktycznych i zna rozwój intelektualny uczniów. Pedagog, upoważniony przez nauczyciela, za jego zgodą, powinien hospitować lekcje i śledzić pracę nauczyciela oraz poszczególnych uczniów.

Nie wszyscy nauczyciele potrafią krytycznie analizować swoją pracę. Zależy to od usposobienia, a także stopnia wrażliwości pedagogicznej. Niektórzy bardzo drobiazgowo oceniają własną pracę, szukając w niej przyczyn niepowodzeń szkolnych uczniów. Nauczyciele o zawyżonej autoocenie przyczyny ewentualnych niepowodzeń uczniów w nauce widzą jedynie w niewłaściwych postawach uczących się. Pedagog, przyglądając się pracy jednej i drugiej strony, może łatwiej w sposób obiektywny zauważyć popełnione błędy i w sposób życzliwy wskazać na możliwość modyfikacji pracy dydaktycznej[2].

Nauczyciele, zwłaszcza wychowawcy klas, szukają u pedagoga rady w sytuacjach, kiedy nie potrafią zrozumieć postępowania ucznia. Pedagog, gromadząc informacje o uczniach i przeprowadzając w razie potrzeby wywiady środowiskowe, może wyjaśnić wiele problemów i pomóc wychowawcy w przezwyciężeniu trudności. Często też wspólnie wychowawca z pedagogiem ustalają metody postępowania[3].


[1] I. Jundziłł: „Rola zawodowa pedagoga szkolnego”, Warszawa 1980, s. 89

[2] Tamże, s. 62

[3] J. Cichowicz: „Model pracy opiekuńczo-wychowawczej pedagoga szkolnego”, (w:) Oświata i wychowanie, 1986, nr 37

System informatyczny wspomagający terapię dzieci dyslektycznych

Cel pracy dyplomowej

Złożoność procesu czytania i pisania powoduje konieczność ścisłej współpracy wszystkich trzech analizatorów (integracji percepcyjno-motorycznej; patrz Podstawy psychologiczne). Dlatego też celem opracowanego zestawu ćwiczeń jest:

  • usprawnianie funkcjonowania analizatora wzrokowego, słuchowego i kinestetycznego,
  • stymulowanie rozwoju koordynacji wzrokowo-ruchowo-słuchowej na materiale ortograficznym.

Dodatkowym zadaniem tego programu jest:

  • wzbogacenie zasobu językowego,
  • stymulowanie myślenia i umiejętności twórczych,
  • ćwiczenia koncentracji uwagi,
  • usprawnianie pamięci oraz
  • ćwiczenia w czytaniu.

Być może przyczyni się on również do wyrównywania braków w wiadomościach i umiejętnościach uczniów.

Zamysłem autora jest, by program ten wyzwalał aktywność ucznia, zaspokajał jego potrzebę sukcesu, dawał okazję do zadowolenia z siebie i doświadczania radości z osiągnięć w pracy. Jak wiadomo, sukces sprawia, że dziecko zyskuje poczucie własnej wartości, co jednocześnie mobilizuje do dalszych działań, sprzyja kształtowaniu potrzeb poznawczych i motywacji do nauki.

Funkcje programu widziane oczami psychologa

Urozmaicone formy ćwiczeń, stosowanie gier i zabaw oraz sam fakt pracy z komputerem uwzględniają upodobania dziecka i z pewnością budzą jego zainteresowanie.

Materiał ortograficzny dotyczy pisowni wyrazów z ó i u. Uporządkowany został według zasad ortografii po to, aby korzystający kształcił w sobie umiejętność odwoływania się do nich i stosowania ich w praktyce. Chodzi tu przede wszystkim o to, by użytkownik potrafił dostrzec, że dany wyraz podlega konkretnej zasadzie.

Obserwacje dzieci dyslektycznych wydają się potwierdzać fakt, że nie potrafią one korzystać z teoretycznej znajomości reguł pisowni. Dlatego opracowany zestaw ćwiczeń jest adresowany głównie do uczniów-dyslektyków klas IV-VIII szkoły podstawowej. Z pewnością byłby też pomocny dla uczniów szkół ponadpodstawowych z poważnymi deficytami funkcji percepcyjno-motorycznych. Innym uczniom mógłby służyć jako zabawa, dzięki której mogliby nie tylko bawić się, ale i utrwalać pisownię w zakresie ó, u. Dodatkowym walorem jest rozwój funkcji analizatorów wzrokowego, słuchowego i kinestetycznego. Uczniowie klas młodszych mogą napotkać na trudności, niezbędna byłaby więc pomoc i kontrola osoby dorosłej.

Ogromną zaletą programu jest stopniowanie trudności. Przechodzi się bowiem od ćwiczeń odwołujących się tylko do jednej zasady ortograficznej aż do bardziej złożonych i wymagających opanowania coraz większych partii materiału dydaktycznego.

Różnorodność ćwiczeń pozwala dostosować je do indywidualnych możliwości dziecka. Ważne jest jedynie, by korzystający z tych zadań wykonywał je systematycznie i ćwiczył wszystkie funkcje percepcyjno-motoryczne. Pozwoli to m.in. na korektę funkcji zaburzonych i wytwarzanie prawidłowych mechanizmów kompensacyjnych, w których funkcje sprawne wspierać będą słabiej rozwinięte we wzajemnej integracji.
W porównaniu do pracy z terapeutą, która bazuje na metodzie ołówek-papier, wykorzystywaniu zestawu gier planszowych, cechą ujemną tego programu wydaje się być brak ćwiczeń w pisaniu, a tym samym w wytwarzaniu nawyku (ruchowego) poprawnej pisowni. Uzupełnieniem mogłoby być opracowanie w formie książkowej lub zeszytu do ćwiczeń w pisaniu.

[kontynuacja tej pracy jeszcze w tym miesiącu]

Weryfikacja hipotez badawczych: podsumowanie wyników badań własnych

z pracy magisterskiej o cyberprzemocy

Z analizy wyników badań własnych zebranych za pomocą dwóch kwestionariuszy ankiety wynika, iż w środowisku cewickiej i lęborskiej młodzieży gimnazjalnej i licealnej, a także wśród uczniów szóstej klasy szkoły podstawowej istnieje zagrożenie jej rozwoju psycho-fizycznego telewizją i Internetem.

Częściowo potwierdziły się także hipotezy szczegółowe.

W pracy założono, że oglądanie scen przemocy w telewizji przez młodzież cewicką i lęborską, a także dzieci szóstej klasy szkoły podstawowej wpływa destrukcyjnie na ich rozwój psycho-fizyczny i objawia się: nasileniem stanów lękowych, upośledzeniem relacji rodzinnych oraz wyzwoleniem w nastolatku zachowań agresywnych. Przyjęto również, ze sceny przemocy oglądane przez młodzież cewicką i lęborską, jak i dzieci szóstej klasy szkoły podstawowej na ekranie komputera i w Internecie wpływa niszcząco na ich rozwój psycho-fizyczny: prowadzi do powielania zachowań brutalnych zaobserwowanych w świecie wirtualnym, w świecie rzeczywistym; objawia się zaniedbaniem obowiązku szkolnego, zanikiem relacji towarzyskich z rówieśnikami i problemami ze zdrowiem.

Uzyskane wyniki pozwalają stwierdzić, że oglądanie scen przemocy może wyzwolić w młodym człowieku stany lękowe. Większość ankietowanych (młodzież cewicka i lęborska) stwierdziła, że w czasie oglądania brutalnych scen przemocy odczuwa strach i lęk oraz przyspieszoną akcję serca. Konsekwencją takie stanu może być bojaźliwość, nerwowość i strachliwość. Czynnikiem nasilającym te odczucia jest fakt samotnego oglądania telewizji przez większość ankietowanych.

Jak się okazuje większa część badanych ma prawidłowe relacje z rodzicami. Nie zaobserwowano dodatniej korelacji pomiędzy oglądaniem scen przemocy w telewizji, a upośledzeniem relacji rodzinnych.

Niepokojący jest fakt powielania zachowań zaobserwowanych na ekranie telewizora, czy w Internecie w świecie rzeczywistym. Duży odsetek badanych stwierdził, że powiela zachowania agresywne, i przejawiają się one głównie w biciu, kopaniu i szturchaniu.

Ankietowana młodzież w większości przyznała, ze w telewizji, czy Internecie ogląda programy nieodpowiednie dla ich grupy wiekowej. Szczególne niebezpieczne dla badanej grupy wiekowej są strony zawierające treści pornograficzne i seksualne (różnego rodzaju dewiacje, patologie seksualne). Obrazy takie zarejestrowane w tak młodym wieku mogą doprowadzić do wynaturzeń seksualnych, które nie pozwolą na prawidłowe funkcjonowanie w życiu dorosłym.

Badana młodzież to w głównej mierze osoby osiągające oceny dostateczne. Niewielki odsetek badanych wskazał na otrzymywanie stopni dobrych i bardzo dobrych. Taki tan rzeczy może wynikać po pierwsze: ze spędzania wielu godzin przez ekranem telewizora i komputera (średnio do 3h dziennie) oraz poświęcaniu niewiele czasu na naukę (od 1 do 3h).

Większość badanych w wieku gimnazjalnym i licealnym zadeklarowała brak problemów w relacji z rówieśnikami i ze zdrowiem. Wobec tego nie można doszukać się związku pomiędzy oglądaniem scen przemocy w telewizji i w Internecie, a stosunkami z rówieśnikami, czy stanem zdrowia.

Grupą o wiele bardziej zagrożoną obrazami przemocy płynącymi z cyberkultury są dzieci. Z analizy wyników badań przeprowadzonych na rodzicach uczniów szóstej klasy szkoły podstawowej wynika, że większość dzieci:

  • ma w pokoju telewizor i komputer z dostępem do Internetu,
  • spędza średnio od 2-3h na oglądaniu telewizji, korzystaniu z komputera lub komputera podłączonego do sieci Internet,
  • powiela brutalne zachowania zaobserwowane na ekranie telewizora lub komputera,
  • reaguje emocjonalnie na sceny zaobserwowane w telewizji lub na ekranie komputera (co może doprowadzić do wykrystalizowania się stanów lękowych – podłoże emocjonalne),
  • cierpi na choroby układu kostnego (np. skolioza),
  • jest otyła,
  • wykazuje symptomy uzależnienia się od telewizji czy komputera (objawia się to np. trudnością w przekonaniu dziecka do spędzania czasu wolnego w inny sposób niż na oglądaniu telewizji, czy korzystaniu z komputera),
  • ogląda w telewizji i Internecie programy nieodpowiednie dla ich wieku, co w konsekwencji może prowadzić do nieprawidłowej socjalizacji młodego człowieka do życia w społeczeństwie.

Charakterystyka grupy badawczej

Badaniu sondażowemu przeprowadzonemu w Domu Dziecka nr 3 podlegało 19 osób. Większością byli chłopcy w ilości 11 osób co stanowiło 57,9 %, zaś dziewczynek do badania przystąpiło 8, dając tym samym 42,1 % z ogółu osób przebadanych.

Tabela nr 1: Zróżnicowanie grupy badawczej nr 1 ze względu na płeć.

Płeć: Dziewczynki Chłopcy
Liczba respondentów: 8 11
Procent ogółu

respondentów:

42,1 % 57,9%

Źródło: opracowanie własne.

Analizując wiek respondentów wyłaniają się następujące wyniki: do badania w wieku 7 lat przystąpiła 1 osoba (5,26% ogółu respondentów), w wieku 8 lat- 3 osoby (15,8% ogółu respondentów), w wieku 9 lat- 2 osoby (10,53% ogółu respondentów), 10 lat 1 osoba (5,26% ogółu respondentów), 11 lat- 1 osoba (5,26% ogółu respondentów), 12 lat- 1 osoba (5,26 % ogółu respondentów), 13 lat- 3 osoby (15,8% ogółu respondentów), 14 lat- 1 osoba (5,26% ogółu respondentów), 15 lat- 1 osoba (5,26 % ogół u respondentów), 16 lat- 4 osoby (21,05% ogółu respondentów), 17 lat- 1 osoba (5,26 % ogółu respondentów).

Tabela nr 2: Zróżnicowanie grupy badawczej nr 1 ze względu na wiek.

Wiek: 7 lat 8 lat 9 lat 10 lat 11 lat 12 lat 13 lat 14 lat 15 lat 16 lat 17 lat
Liczba respondentów 1 3 2 1 1 1 3 1 1 4 1
Procent ogółu 5,26 15,8 10,53 5,26 5,26 5,26 15,8 5,26 5,26 21,05 5,26
respondentów % % % % % % % % % % %

Źródło: opracowanie własne.

Jak założono podczas formułowania celu badań, osobami biorącymi udział w badaniu były dzieci z placówki opiekuńczo -wychowawczej, a uściślając wychowankami Domu Dziecka nr 3 w Warszawie przy ulicy Dalibora.

Drugą zaś grupę osób badanych stanowiły dzieci z Ośrodka Diagnostyczno- Interwencyjnego mieszczącego się w kompleksie placówek w Ośrodku Wsparcia Dziecka i

Rodziny „Koło”, na których dokonano badania projekcyjnego, jakim był rysunek. Były to 2 dziewczynki (40% ogółu badanych) i 3 chłopców (60% ogółu badanych).

Tabela nr 3: Zróżnicowanie grupy badawczej nr 2 ze względu na płeć.

Płeć: Dziewczęta Chłopcy
Liczba osób badanych: 2 3
Procent ogółu badanych: 40% 60%

Źródło: opracowanie własne.

Dzieci biorące udział w badaniu były w przedziale wiekowym 5-6 lat. 2 rysunki zostały wykonane przez dzieci w wieku 5 lat (40% ogółu badanych) i 3 rysunki wykonane przez dzieci w wieku 6 lat( 60% ogółu badanych).

Tabela nr 4: Zróżnicowanie grupy badawczej nr 2 ze względu na wiek.

Wiek: 5 łat 6łat
Liczba osób badanych: 2 3
Procent ogółu badanych: 40% 60%

Źródło: opracowanie własne.

Wśród przebadanych pięcioletnich dzieci była jedna dziewczynka (50% ogółu badanych w tej grupie wiekowej) i jeden chłopiec ( 50 % ogółu badanych w tej grupie wiekowej). Natomiast w grupie wiekowej sześciolatków w badaniu wzięło udział 2 chłopców( 66,7% ogółu badanych w tej grupie wiekowej) i jedna dziewczynka( 33,3 % ogółu badanych w tej grupie wiekowej).

Tabela nr 5: Zróżnicowanie grupy pięciolatków w grupie badawczej nr 2 ze względu na płeć.

Płeć w grupie dzieci pięcioletnich Dziewczęta Chłopcy
Liczba osób badanych: 1 1
Procent ogółu badanych: 50% 50%

Źródło: opracowanie własne.

Tabela nr 6: Zróżnicowanie grupy sześciolatków w grupie badawczej nr 2 ze względu na płeć.

Płeć w grupie sześciolatków: Dziewczęta Chłopcy
Liczba osób badanych: 1 2
Procent ogółu badanych: 33,3% 66,7%

Źródło: opracowanie własne.

Podsumowując próbę opisu grupy badawczej umownie nazwanej przeze mnie grupą nr 1, którą stanowiły dzieci z Domu Dziecka nr 3 można zauważyć, że większość stanowili chłopcy, bo stanowili 57,9 % ogółu respondentów. Aż 21,05 % wśród ogółu osób przebadanych były to osoby w wieku 16 lat.

W grupie badawczej umownie nazwanej przeze mnie nr 2, czyli dzieci z Ośrodka Diagnostyczno – Interwencyjnego ponad połowę osób badanych stanowili chłopcy (60% ogółu osób badanych), jak również w 60% były to sześciolatki. Wśród pięciolatków procenty udziału w badaniu pod względem płci rozłożyły się po połowie między chłopców i dziewczęta, natomiast w grupie sześciolatków większą część osób badanych w tej grupie wiekowej stanowili chłopcy.

Wzorzec matki alkoholiczki

Złe wzorce

Kolejny blok pytań odnosił się do możliwości przekazania przez matkę – alkoholiczkę swojemu potomstwu złych wzorów postępowania. Ankietowani zapytani o to, czy matka uzależniona od alkoholu może być „dobrą matką” wskazali w 70%, ze nie. Podobny pogląd wyrazili w odniesieniu do kwestii bycia przez matkę – alkoholiczkę dobrym wzorem do naśladowania. W sumie 70% badanych uznało, że matka – alkoholiczka zdecydowanie nie może być dla swoich dzieci wzorem. Pogląd taki wyraziły nade wszystko kobiety – 43%, mężczyźni pozostali w mniejszości – 27%. W sumie 30% badanych nie potrafiło udzielić jednoznacznej odpowiedzi, co zaprezentowano na wykresie 8.

Wykres 8. Możliwość bycia przez matkę – alkoholiczkę dobrym wzorem do naśladowania dla dziecka w opinii ankietowanych [ze względu na płeć]

Źródło: opracowanie własne.

Pytanie kolejne było bezpośrednio związane z poprzednim. Ankietowani zostali poproszeni o wyrażenie ich opinii na temat tego jakie zachowania matki – alkoholiczki może przejąć, zatem zacząć powielać jej dziecko. Uzyskane wyniki ukazujące prawdopodobieństwo przejęcie zachowania przedstawia tabela 4.

Tabela 4. Prawdopodobne zachowania matki – alkoholiczki jakie może przejąć jej dziecko w opinii badanych [ze względu na płeć]

Skutek/płeć Skala, gdzie:

1- zachowanie mało prawdopodobne; 5 -zachowanie bardzo prawdopodobne

Razem

N = 30 (100%)

1 2 3 4 5
Pociąg do alkoholu
Kobieta 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 6 (20%) 10 (33%) 16 (53%)
Mężczyzna 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 5 (17%) 9 (30%) 14 (47%)
Razem: 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 11 (37%) 19 (63%) 30 (100%)
Skutek/płeć Skala, gdzie:

1- zachowanie mało prawdopodobne; 5 -zachowanie bardzo prawdopodobne

Razem

N = 30 (100%)

1 2 3 4 5
Brak zainteresowania rodziną
Kobieta 0 (0%) 0 (0%) 2 (7%) 4 (13%) 10 (33%) 16 (53%)
Mężczyzna 0 (0%) 8 (27%) 6 (20%) 0 (0%) 0 (0%) 14 (47%)
Razem: 0 (0%) 8 (27%) 8 (27%) 4 (13%) 10 (33%) 30 (100%)
Znieczulica emocjonalna
Kobieta 0 (0%) 3 (10%) 5 (17%) 5 (17%) 3 (9%) 16 (53%)
Mężczyzna 0 (0%) 0 (0%) 1 (3%) 9 (30%) 4 (14%) 14 (47%)
Razem: 0 (0%) 3 (10%) 6 (20%) 15 (47%) 7 (23%) 30 (100%)
Upatrywanie szansy rozwiązania problemów w alkoholu
Kobieta 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 9 (30%) 7 (23%) 16 (53%)
Mężczyzna 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 10 (33%) 4 (14%) 14 (47%)
Razem: 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 19 (63%) 11 (37%) 30 (100%)
Zachowania destrukcyjne i dewiacyjne
Kobieta 0 (0%) 0 (0%) 2 (7%) 8 (27%) 6 (20%) 16 (53%)
Mężczyzna 0 (0%) 0 (0%) 3 (10%) 6 (20%) 5 (17%) 14 (47%)
Razem: 0 (0%) 0 (0%) 5 (17%) 14 (47%) 11 (37%) 30 (100%)
Niechęć do podjęcia pracy zawodowej
Kobieta 0 (0%) 10 (33%) 6 (20%) 0 (0%) 0 (0%) 16 (53%)
Mężczyzna 0 (0%) 0 (0%) 9 (30%) 5 (17%) 0 (0%) 14 (47%)
Razem: 0 (0%) 10 (33%) 15 (50%) 5 (17%) 0 (0%) 30 (100%)
Marnotrawienie pieniędzy
Kobieta 5 (17%) 11 (36%) 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 16 (53%)
Mężczyzna 0 (0%) 2 (7%) 0 (0%) 5 (17%) 7 (23%) 14 (47%)
Razem: 5 (17%) 13 (43%) 0 (0%) 5 (17%) 7 (23%) 30 (100%)
Skutek/płeć Skala, gdzie:

1- zachowanie mało prawdopodobne; 5 -zachowanie bardzo prawdopodobne

Razem

N = 30 (100%)

1 2 3 4 5
Nieprawidłowe wzorce ról rodzinnych (w tym małżeńskich)
Kobieta 0 (0%) 0 (0%) 0 (0%) 6 (20%) 10 33%) 16 (53%)
Mężczyzna 0 (0%) 0 (0%) 4 (13%) 5 (17%) 5 (17%) 14 (47%)
Razem: 0 (0%) 0 (0%) 4 (13%) 11 (37%) 15 (50%) 30 (100%)
Brak szacunku dla domowników
Kobieta 0 (0%) 0 (0%) 3 (10%) 5 (16%) 8 (27%) 16 (53%)
Mężczyzna 0 (0%) 0 (0%) 4 (13%) 5 (17%) 5 (17%) 14 (47%)
Razem: 0 (0%) 0 (0%) 7 (23%) 10 (33%) 13 (44%) 30 (100%)
Egoizm i opryskliwość
Kobieta 0 (0%) 0 (0%) 5 (17%) 4 (13%) 7 (23%) 16 (53%)
Mężczyzna 0 (0%) 0 (0%) 6 (20%) 5 (17%) 3 (10%) 14 (47%)
Razem: 0 (0%) 0 (0%) 11 (37%) 9 (30%) 10 (33%) 30 (100%)
  Źródło: opracowanie własne.

Zdaniem badanych najbardziej prawdopodobnymi zachowaniami matki – alkoholiczki jakie dziecko może przejąć jej dziecko są:

  • pociąg do alkoholu, w sumie 100% wskazań (bez wyraźnej różnicy w odpowiedziach kobiet i mężczyzn);
  • upatrywanie szansy rozwiązania problemów w alkoholu, ogółem 100% wskazań (bez wyraźnej różnicy w odpowiedziach kobiet i mężczyzn);
  • nieprawidłowe wzorce ról rodzinnych (w tym małżeńskich), w sumie 87% wskazań (bez wyraźnej różnicy w odpowiedziach kobiet i mężczyzn);
  • brak szacunku dla domowników, ogółem 87% wskazań (bez wyraźnej różnicy w odpowiedziach kobiet i mężczyzn);
  • Zachowania destrukcyjne i dewiacyjne, w sumie 84% udzielonych odpowiedzi (opinia badanych nie była determinowana płcią).

Natomiast najmniej prawdopodobnymi zachowaniami matki – alkoholiczki jakie może powielać jej dziecko pozostają zdaniem badanych – tabela 4:

  • marnotrawienie pieniędzy – 60% wskazań;
  • niechęć do podjęcia pracy zawodowej – 33% udzielonych odpowiedzi;
  • brak zainteresowania rodziną – 27% wskazań.

Odpowiedzi badanych pokazują jak zróżnicowane wzory zachowania może przejąć dziecko od matki uzależnionej od alkoholu. Są to zachowania negatywne, prowadzące do izolacji społecznej i niepoprawnego funkcjonowania jednostki na co dzień. Badani stwierdzili jednak, że dziecko które wychowuje się w rodzinie alkoholowej uczy się szacunku dla pieniędzy i najprawdopodobniej w życiu dorosłym nie będzie trwoniło pieniędzy. Taka postawa może być różnie zdeterminowana. Potrzeby dziecka wychowującego się w rodzinie z problemem alkoholowym najczęściej nie są zaspokajane. Jeżeli już zdarzy mu się otrzymać od rodziców pieniądze, stara się ono ich nie roztrwonić, ponieważ nie wie, czy rodzice powielą to zachowanie w przyszłości. W ten sposób powiela schematy z dzieciństwa, w życiu dorosłym. Podobnie wygląda sytuacja z szacunkiem do pracy zawodowej. Najczęściej matka – alkoholiczka nie pracuje, co jest m.in. powodem braku zaspokajania potrzeb dziecka. Dziecko w takiej sytuacji w życiu dorosłym może przyjąć dwojaką postawę do pracy zawodowej – negować konieczność zarabiania pieniędzy bądź wręcz przeciwnie szanować pracę, gdyż ta pozwoli mu na utrzymanie się na odpowiednim poziomie. W opinii badanych dziecko, którym nie interesowano się w dzieciństwie, nie powieli tego wzoru w życiu dorosłym. Już jako dorosły człowiek będzie dążył do zbudowania szczęśliwej rodziny, opartej na zaufaniu, miłości i wzajemnym zainteresowaniu.

Wydaje się, że dla dziecka wychowującego się w rodzinie alkoholowej szczególnie ważne są inne wzorce niż matka uzależniona od alkoholu. W sytuacji, gdy spotyka się ono z ludźmi bądź rodzinami funkcjonującymi poprawnie, uczy się postaw i wzorów zachowania nieskażonych patologią. Siła i dynamika tych kontaktów może kształtować jego tożsamość i postawę życiową, nierzadko jednak destrukcyjny wpływ domu rodzinnego jest zdecydowanie silniejszy, niż zewnętrzne wzorce jakie obserwuje w otoczeniu.

Skutki wpływu obrazów przemocy w cyberkulturze na dzieci i młodzież zebrane za pomocą badań ankietowych

Skutki wpływu obrazów przemocy w cyberkulturze na dzieci i młodzież zebrane za pomocą badań ankietowych – rodzice uczniów szóstej klasy szkoły podstawowej

W kwestionariuszu ankiety skierowanym do rodziców uczniów szóstej klasy szkoły podstawowej pytania dotyczyły podobnie, jak w przypadku ankiety skierowanej do młodzieży gimnazjalnej i licealne, wpływu obrazów przemocy płynących z telewizji i Internetu na zachowanie ich dzieci.

Uznano, że odpowiedzi rodziców będą wiarygodniejsze, niż dzieci w szóstej klasie szkoły podstawowej, które po pierwsze mogłyby mieć problem ze zrozumieniem ankiety, a po drugie czułyby się zestresowane samym przeprowadzeniem badania.

Badani rodzice zapytani o to, czy ich dziecko posiada w pokoju telewizor w 82,0% odpowiedzieli, że tak; a w 18,0%, że nie. Z kolei 48,0% badanych zadeklarowała, że ich dziecko w pokoju posiada komputera, a 58,0%, że jest to komputer z dostępem do Internetu – wykres 34.

Wykres 34. Posiadanie przez dziecko w pokoju telewizora, komputera, komputera z dostępem do Internetu

Źródło: opracowanie własne.

Ankietowani zapytani o to, ile czasu ich dziecko spędza przed telewizorem, komputerem lub komputerem z dostępem do Internetu w większości opowiadali się za wariantem 2-3h. Przed telewizorem tyle czasu spędza 65,0% dzieci; przed samym komputerem – 27,0%, a przed komputerem podłączonym do sieci Internet – 40,0% dzieci ankietowanych – wykres 35.

Z komputera kilka razy w tygodniu korzysta 30,0% dzieci badanych, a przed komputerem z dostępem do Internetu – 32,0% dzieci respondentów – wykres 35.

Biorąc pod uwagę wiek szóstoklasistów i możliwości wykorzystania przez nich sieci Internet w takim wieku, wydaje się, że poświęcanie od 2-3h dziennie na surfowanie po Internecie, to zbyt wiele czasu.

Wykres 35. Czas spędzany przez dziecko przed telewizorem, komputerem, komputerem z dostępem do Internetu

Źródło: opracowanie własne.

Dzieci badanych ankietowanych najczęściej oglądają telewizję po południu – 63,0% wskazań. O tej samej porze najczęściej korzystają z komputera – samego 70,0% wskazań lub podpiętego do globalnej sieci Internet – 65,0% udzielonych odpowiedzi – wykres 36.

Najrzadziej z kolei korzystają z telewizora, komputera (samego lub podłączonego do Internetu) w godzinach porannych, co jest zrozumiałe ze względu na konieczność realizowania obowiązku szkolnego – wykres 36.

Wykres 36. Pora dnia, o której dziecko najczęściej ogląda telewizję, korzysta z komputera, korzysta z komputera z dostępem do Internetu

Źródło: opracowanie własne.

78,0% badanych zauważyło u swego dziecka zmianę zachowania pod wpływem oglądania konkretnego programu telewizyjnego – wykres 37.

Wśród osób, które zaobserwował taką zmianę, 65 % badanych zdiagnozowało to zachowanie jako negatywne; a 13,0% uznało, że program ten wpłynął na dziecko w sposób pozytywny.

Ankietowani zapytani o to, jaki był to program telewizyjny, najczęściej wskazywali na: film animowany, film sensacyjny, czy program dokumentalny.

22% respondentów nie zauważyło, żeby pod wpływem oglądania jakiegoś programu telewizyjnego zachowanie ich dziecka uległo zmianie – wykres 37.

Wykres 37. Zmiana zachowania dziecka pod wpływem oglądania programu telewizyjnego

Źródło: opracowanie własne.

Identyczne pytanie zadano badanym rodzicom w odniesieniu do treści oglądanych przez ich dzieci w Internecie. Również i tutaj większość badanych uznała, że zachowanie to zmieniło się – 85,0% wskazań – wykres 38.
62,0% badanych uznało, że dziecko zmieniło swoje zachowanie na gorsze; a 23,0% badanych, że na lepsze.

Jedynie 15,0% badanych rodziców uznała, że nie zaobserwowała żadnej zmiany w zachowaniu dziecka pod wpływem oglądania konkretnych stron internetowych – wykres 38.

Wykres 38. Zmiana zachowania dziecka pod wpływem oglądania stron internetowych

Źródło: opracowanie własne.

72,0% badanych rodziców stwierdziło, że ich dziecko reaguje emocjonalnie na sceny oglądane w telewizji; a 58,0%, ze ich dziecko reaguje uczuciowo na sceny zaobserwowane w Internecie – wykres 39. Badani zapytani o to, jaką emocję w tym czasie ich dziecko objawia, najczęściej wskazywali na płacz, śmiech i krzyk (w zależności od obserwowanych treści).

O tym, co obejrzało w telewizji opowiada 87,0% dzieci ankietowanych; a o tym co zaobserwowało w Internecie wypowiada się 52,0% dzieci opiniodawców – wykres 39.

Większość badanych rodziców zadeklarowała, że ich dzieci powielają zachowania zaobserwowane w telewizji. Najczęściej są to zachowania negatywne. Na tego typu zachowania wskazało 56,0% ankietowanych rodziców – wykres 39.

65,0% rodziców uznało, że ich dzieci nie powielają zachowań zaobserwowanych na stronach internetowych. Natomiast 35,0% ankietowanych zauważyło powielanie zachowań dostrzeżonych na stronach internetowych w świecie realnym – wykres 39.

Wykres 39. Reakcja dzieci na zachowania zaobserwowane w telewizji i na stronach internetowych

Źródło: opracowanie własne.

Kolejne pytanie ankietowe odnosiło się do problemów zdrowotnych dzieci ankietowanych. 68,0% badanych rodziców potwierdziło, że ich dziecko choruje na skoliozę; 63,0%, że ich pociecha cierpi na otyłość. Natomiast problemy ze wzrokiem ma 45,0% dzieci badanych ankietowanych – wykres 40.

Skolioza i otyłość są charakterystycznymi schorzeniami dla tzw. „dzieciństwa telewizyjnego”, a ostatnie staje się jednym z objawów długotrwałego korzystania z komputera. Otyłość staje się coraz większym problemem tych najmłodszych. Jest konsekwencją siedzącego trybu życia (czemu sprzyja oglądanie telewizji i surfowanie po Internecie) oraz nieprawidłowym odżywaniem (np. podjadanie chipsów w czasie oglądania telewizji).

Wykres 40. Problemy ze zdrowiem dzieci ankietowanych

Źródło: opracowanie własne.

Większość rodziców – 52,0% potwierdziła, ze jest im trudno przekonać dziecko, aby zajęło się czymś innym niż oglądanie telewizji, czy spędzanie czasu przed ekranem komputera. 30,0% badanych nie ma takiego problemu, ich dziecko nie ma trudności ze zgaszeniem telewizora, czy wyłączeniem komputera w sytuacji, gdy rodzic proponuje mu inną formę spędzenia czasu. 18,0% ankietowanych nie potrafiła wyrazić jednoznacznego zdania na ten temat – wykres 41.

Wykres 41. Spotkanie się z trudnościami w przekonaniu dziecka do innej formy spędzania wolnego czasu niż oglądanie telewizji, czy spędzanie czasu przed komputerem

Źródło: opracowanie własne.

W kolejnym pytaniu ankietowym, badani rodzice zostali poproszeni o wyrażenie opinii na temat filmów, jakie zdarzyło się oglądać ich dzieciom w Internecie.

Badani rodzice zadeklarowali, że ich dzieciom nie zdarzyło się oglądać filmów przeznaczonych dla dorosłych ani w telewizji – 65,0% odpowiedzi – wykres 42a; ani w Internecie – 52,0% wskazań – wykres 42b.
Dzieciom respondentów przytrafiło się natomiast oglądanie filmów o zjawiskach paranormalnych w telewizji – 57,0% wskazań i w Internecie – 68,0% odpowiedzi – wykres 42 a i 42b.

Podobnie sytuacja wygląda z filmami katastroficznymi. W telewizji oglądało ich 80,0% dzieci ankietowanych, a w Internecie – 85,0% – wykres 42a i 42b.

Mniejszą popularnością cieszą się wśród dzieci ankietowanych filmy science-fiction, i to zarówno te emitowane w telewizji – 52,0% rodziców uznało, że ich dzieci nie oglądają tego typu filmów w telewizji; jak i w Internecie – 68,0% rodziców przyznało, że oglądanie tego typu programów nie przydarzyło się ich dziecku – wykres 42a i 42b.

Z kolei dużym zainteresowaniem szóstoklasistów cieszą się bajki przeznaczone dla dzieci starszych niż one. Chętnie ogląda je w telewizji – 95,0% dzieci badanych; a w Internecie – 82,0% – wykres 42a i 42b.

Z kolei oglądanie horrorów w telewizji przez dzieci ankietowanych cieszy się większą popularnością – 68,0% wskazań, niż oglądanie ich za pośrednictwem Internetu – wykres 42a i 42b.

Wykres 42a. Filmy, które zdarzyło się dziecku obejrzeć w telewizji

Źródło: opracowanie własne.

Wykres 42b. Filmy, które zdarzyło się dziecku obejrzeć

Źródło: opracowanie własne.

Opiniodawcy zapytani o to, co daje ich dzieciom telewizja i Internet, w odniesieniu do telewizji stwierdzili głównie, że: rozrywkę – 97,0% wskazań; wypadki – 95,0% odpowiedzi; relaks – 90,0% i odpoczynek – 85,0% wskazań – wykres 43a.

Z kolei w odniesieniu do Internetu, ankietowani rodzice zadeklarowali, że ich dzieciom to globalne medium daje w pierwszej kolejności: podziw – 95,0% wskazań; rozrywkę i wypadki – po 85,0% wskazań oraz edukację – 73,0% wskazań – wykres 43b.

W związku z powyższym telewizja w opinii badanych dla ich dzieci jest głównie sposobem spędzania wolnego czasu, aczkolwiek dostrzegają oni negatywne zachowania przekazywane ich dzieciom przez telewizję. Podobnie jest w przypadku Internetu, z tym, że badani rodzice identyfikują to medium również jako źródło edukacji, a więc szansę na rozwój dla swoich pociech.

Wykres 43a. Uczucia i zachowania oferowane dziecku przez telewizję

Źródło: opracowanie własne.

Wykres 43b. Uczucia i zachowania oferowane dziecku przez Internet

Źródło: opracowanie własne.

Badani rodzice w 65,0% przyznali, że ich dziecko regularnie ogląda któryś z programów telewizyjnych lub stron internetowych. Poproszeni o podanie tematyki programu telewizyjnego lub strony internetowej, najczęściej wskazywali na: filmy animowane, portale społecznościowe, gry i strony internetowe z konkursami – wykres 44.

35,0% opiniodawców nie zaobserwowało, aby ich dziecko systematycznie oglądało konkretny program w telewizji lub przeglądało daną stronę internetową – wykres 44.

Wykres 44. Regularność oglądania któregoś z programów telewizyjnych lub stron internetowych

Źródło: opracowanie własne.

 

Wnioski i zakończenie

Postawione przeze mnie pytania problemowe na samym początku pisania mojej pracy to: Jakie są zainteresowania i zamiłowania dzieci z placówek opiekuńczo-wychowawczych? Jak się one kształtują w stosunku do wieku? Jakie są różnice między nimi wynikające z różnic płci? Jak środowisko i styl życia pozwalają na ich rozwijanie, kształtowanie i pogłębianie? Ku jakim grupom zainteresowań i zamiłowań się one skłaniają?

Z analizy przeprowadzonych przeze mnie badań wynika, że w obu grupach badawczych (dzieci z domu Dziecka nr 3 stanowiły jedną grupę, dzieci z Ośrodka Diagnostyczno- Interwencyjnego stanowiły drugą grupę) ponad połowę populacji stanowili chłopcy.

Zainteresowania i zamiłowania dzieci są w bardzo dużym stopniu zależne od miejsca, w którym przebywają, gdyż to środowisko społeczne jak też i „fizyczne” wpływają na możliwość rozwijania i kształtowania zainteresowań wśród dzieci. Z przeprowadzonych przeze mnie badań bardzo dokładnie widać tę zależność, gdyż największą populacją cieszyły się zainteresowania z bloku artystycznego i sportowego, co jest z wiązane z wyposażeniem Ośrodka w boisko sportowe z trawą, boisko do gry w koszykówkę, dyspozycyjnością rowerami możliwymi do wypożyczenia, rolkami, jak też prze samym budynki dla młodszych dzieci jest „plac zabaw”, na którym w porze letnio-wakacyjnej dzieci spędzają większość czasu. Placówka posiada również specjalną salę do urządzania różnego rodzaju imprez okolicznościowych. Dzieci cyklicznie organizują tam przedstawienia teatralne związane z najważniejszymi świętami religijnymi jak też państwowymi obchodzonymi w Polsce.

Najsłabiej zarysowały się zainteresowania przywódcze, co może być związane ze środowiskami dzieci, z których pochodzą. Większość z nich była odtrącana przez rodziców, ignorowana, spychana na „drugi plan”, dzięki czemu dzieci stały się zalęknione, osamotnione, pozbawione pewności siebie.

Zainteresowania i zamiłowania dzieci młodszych 5-6-letnich są konsekwencją ich kształtującej się jeszcze wyobraźni, obrazów widzianych w przeszłości, informacji przekazywanych przez mass media. Samo oglądanie bajek w telewizji przez bardzo małe dziecko może spowodować, że będzie się ono utożsamiało ze swoją ulubioną postacią bajkową.

Wyniki z badań niniejszej pracy nie wyczerpują tematyki przedstawionego przeze mnie problemu. Są one tylko namiastką dużo większej całości, gdyż zostały przeprowadzone na dzieciach tylko z jednego kompleksu placówek opiekuńczo-wychowawczych. Mimo tego, mam ogromną nadzieję , że przedstawione badania w jakimś stopniu nakreśliły proces kształtowania się zainteresowań i zamiłowań dzieci z placówek opiekuńczo- wychowawczych.