Przeprowadzone badania miały przede wszystkim cele diagnostyczne. Zjawiska objęte obserwacją badawczą dotyczyły treści społecznie ważnych i zawsze pojawiających się w życiu młodych ludzi.
Otrzymane do respondentów wiadomości pogłębiły w pewnym stopniu spojrzenie na wpływ samooceny na aspiracje życiowe młodych ludzi.
Przystępując do weryfikacji hipotez, należy zaznaczyć, iż wśród badanej młodzieży nie było nikogo z samooceną zaniżoną.
Należy stwierdzić prawidłowość zawartą w hipotezie pierwszej, gdyż przeprowadzone badania pokazują, że wyższy poziom samooceny gwarantuje wyższe aspiracje edukacyjne, natomiast samoocena adekwatna – mniejsze.
Hipoteza druga również potwierdziła się, ponieważ badania wykazały, że wyższy poziom samooceny wiąże się z większymi aspiracjami zawodowymi, zaś niższy poziom samooceny wpływa na mniejsze aspiracje zawodowe.
Hipoteza trzecia, zakładająca wpływ niskiej samooceny na wyższe aspiracje rodzinne, również nie podlega wątpliwości, zaś wyższy poziom samooceny warunkuje niższe aspiracje rodzinne.
Również nie podlega wątpliwości hipoteza czwarta, gdyż wyniki badań wykazują, że osoby o samoocenie zawyżonej posiadają wyższe aspiracje materialne, od tych, którzy charakteryzują się niższą samooceną.
Hipoteza piąta także potwierdziła się, ponieważ wyniki badań wykazały znaczący wpływ wyższego poziomu samooceny na większe aspiracje kulturalne oraz niższego poziomu samooceny na mniejsze aspiracje kulturalne.
Odwołując się do hipotezy szóstej, również można stwierdzić, że była ona właściwa, gdyż wyniki badań przedstawiły, iż osoby o samoocenie zawyżonej posiadają wysokie aspiracje społeczno – polityczne, natomiast badani o samoocenie adekwatnej – mniejsze.
Również siódma hipoteza nie budzi wątpliwości. Przeprowadzone badania także wykazały wpływ wysokiej samooceny na większe aspiracje przywódcze i kierownicze, zaś poziom samooceny niższej – mniejsze.
Hipoteza ósma wskazująca, iż osoby o samoocenie zawyżonej posiadają wysokie aspiracje moralne, zaś badani o poziomie samooceny niższym – mniejsze, również się sprawdziła.
Przedstawione badania dowodzą prawidłowość ostatniej – dziewiątej hipotezy. Udowodniono, bowiem, że osoby o samoocenie wysokiej mają szersze zainteresowania i pasje od tych, którzy posiadają niższy poziom samooceny.
Reasumując uzyskane wyniki badań można stwierdzić, że wszystkie hipotezy zostały potwierdzone wynikami przeprowadzonych badań.
Przedstawiona weryfikacja hipotez oraz wnioski końcowe wskazują na spójną i konsekwentną zależność pomiędzy poziomem samooceny a różnymi obszarami aspiracji życiowych młodzieży. Badania miały charakter diagnostyczny i koncentrowały się na zagadnieniach istotnych z punktu widzenia rozwoju jednostki, takich jak edukacja, kariera zawodowa, życie rodzinne czy system wartości. Uzyskane wyniki pozwalają nie tylko na ocenę trafności postawionych hipotez, ale również na głębsze zrozumienie mechanizmów kształtujących aspiracje młodych ludzi.
Na wstępie należy zwrócić uwagę na istotne ograniczenie badania, jakim jest brak osób o samoocenie zaniżonej. Oznacza to, że porównania dokonywane są pomiędzy osobami o samoocenie adekwatnej i zawyżonej, co zawęża spektrum analizy i może wpływać na interpretację wyników. Niemniej jednak nawet w tym zakresie widoczne są wyraźne tendencje, które pozwalają na potwierdzenie wszystkich postawionych hipotez.
Pierwsza i druga hipoteza dotyczące aspiracji edukacyjnych i zawodowych wskazują na jednoznaczną prawidłowość: wyższy poziom samooceny wiąże się z wyższymi aspiracjami w tych obszarach. Osoby o samoocenie zawyżonej częściej deklarują chęć dalszego kształcenia oraz podejmowania bardziej wymagających i prestiżowych ścieżek zawodowych. Z kolei osoby o samoocenie adekwatnej wykazują większą ostrożność i niższy poziom ambicji w tym zakresie. Może to świadczyć o tym, że wiara we własne możliwości odgrywa kluczową rolę w formułowaniu celów edukacyjnych i zawodowych.
Interesujący kontrast pojawia się w przypadku hipotezy trzeciej, dotyczącej aspiracji rodzinnych. Wyniki badań wskazują, że niższy poziom samooceny sprzyja wyższym aspiracjom w tym obszarze, natomiast osoby o wyższej samoocenie wykazują mniejsze zainteresowanie życiem rodzinnym jako głównym celem. Można to interpretować jako różnicę w orientacji życiowej – osoby o wyższej samoocenie częściej koncentrują się na samorealizacji w sferze zawodowej i społecznej, podczas gdy osoby o niższej samoocenie większą wagę przywiązują do stabilizacji i bezpieczeństwa, jakie daje rodzina.
Kolejne hipotezy, dotyczące aspiracji materialnych, kulturalnych oraz społeczno-politycznych, również znajdują potwierdzenie w wynikach badań. Osoby o samoocenie zawyżonej wykazują wyższe dążenia w zakresie osiągnięcia dobrobytu materialnego, uczestnictwa w kulturze oraz zaangażowania w życie społeczne i polityczne. Można zauważyć, że wyższa samoocena sprzyja aktywności w różnych sferach życia, co przekłada się na szersze spektrum aspiracji i większą gotowość do podejmowania wyzwań.
Szczególnie istotne są wyniki dotyczące aspiracji przywódczych i kierowniczych, które potwierdzają, że osoby o wyższej samoocenie częściej widzą siebie w rolach wymagających odpowiedzialności i decyzyjności. Z kolei osoby o samoocenie adekwatnej wykazują w tym zakresie większą powściągliwość. Jest to zgodne z wcześniejszymi obserwacjami dotyczącymi związku między pewnością siebie a skłonnością do podejmowania ról przywódczych.
W przypadku aspiracji moralnych wyniki badań również potwierdzają postawioną hipotezę, choć należy zauważyć, że w tym obszarze różnice pomiędzy grupami są mniej wyraźne. Wysoki poziom deklarowanych wartości moralnych, takich jak przywiązanie do rodziny czy trwałość związku małżeńskiego, występuje niemal we wszystkich grupach. Może to sugerować, że aspiracje moralne są w większym stopniu uwarunkowane czynnikami społecznymi i kulturowymi niż indywidualnym poziomem samooceny.
Ostatnia hipoteza, dotycząca zainteresowań i pasji, również została potwierdzona. Osoby o wyższej samoocenie wykazują szersze zainteresowania i większą aktywność w rozwijaniu swoich pasji. Można to interpretować jako przejaw większej otwartości na doświadczenia oraz większej wiary w możliwość realizacji własnych zainteresowań.
Przeprowadzone badania jednoznacznie wskazują na istnienie silnego związku pomiędzy poziomem samooceny a aspiracjami życiowymi młodzieży. Wyższa samoocena sprzyja formułowaniu ambitniejszych celów w większości analizowanych obszarów, takich jak edukacja, praca, działalność społeczna czy rozwój osobisty. Wyjątek stanowią aspiracje rodzinne, gdzie obserwuje się odwrotną zależność. Mimo pewnych ograniczeń badania, wyniki te stanowią cenne źródło wiedzy na temat mechanizmów kształtowania aspiracji i mogą być wykorzystane w praktyce pedagogicznej oraz wychowawczej.
