W gospodarce rynkowej często zachodzące zmiany zmuszają do nowego spojrzenia na funkcje realizowane przez firmę. Jedną z nich jest planowanie, czyli określenie celów jakie przedsiębiorstwo pragnie osiągnąć w swojej strategii[1].
Planowanie jest przewidywaniem warunków działania w określonych granicach czasowych, jest wyznaczaniem celów i zadań oraz środków i sposobów ich najkorzystniejszej realizacji. Jest to proces ciągły związany z przygotowaniem szczegółowego „rozpracowania” przedsięwzięcia.
Od niego zaczyna się działalność zarządu nowo powstałej spółki bądź firmy, która zamierza się modernizować. Biznes plan opracowuje się celem przedstawienia radzie nadzorczej, inwestorom, kierownictwu banków finansujących przedsięwzięcia lub przedsiębiorstwo, przedstawicielom biznesu, którzy dysponuj ą wolnym kapitałem i chcą, nawet podejmując duże ryzyko, organizować wspólne przedsięwzięcia.
Biznes plan zmusza nas do zatrzymania i zastanowienia się nad tym, co robić, czego oczekiwać od swojej firmy w przyszłości i jak chcemy pokierować tą przyszłością. Niezależnie od tego, czy firma już istnieje, czy dopiero zaczyna działalność to proces planowania będzie niezbędny do wyznaczenia odpowiednich kierunków i metod działania. Nowo powstająca firma przygotowuje plan przedsięwzięcia w celu określenia podstaw działania, ale najczęściej aby uzyskać kredyt. W istniejącej już firmie planowanie pozwala lepiej przygotować dalszą działalność.
Plan przedsięwzięcia jest systemem „wczesnego ostrzegania” w przypadku pojawienia się groźby porażki[2].
Wiele planów zakończyło się niepowodzeniem z powodu nadmiernego optymizmu. Należy być realistą szacując koszty i przychody firmy. Prognozując przyszłe rezultaty i wyniki finansowe powinniśmy się opierać na informacjach z przeszłości (sprawozdania finansowe, raporty i inne dokumenty księgowe). Upewnijmy się, że dane są dokładne. Nie należy spieszyć się.
Planowanie na szczeblu przedsiębiorstwa (tzw. planowanie mikroekonomiczne) stwarza mechanizmy regulujące zachowanie na rynku. Dla przedsiębiorstwa jest ono jednym z czynników warunkujących rozwój czy przynajmniej utrzymanie się na rynku zbytu. Wymusza bowiem m.in.[3]:
- konieczność dostosowania podaży do wymagań rynku,
- szybkie reagowanie na potrzeby klienta,
- działania zmierzające do kreowania tych potrzeb,
- szacowanie skali zapotrzebowania rynkowego na produkty firmy.
W rezultacie stosowania nowoczesnych procedur planistycznych można określić pozycję firmy na rynku, czyli w całym systemie skomplikowanych sprzężeń i interakcji, jakie występują między wszystkimi podmiotami działającymi na rynku. Potwierdzeniem konieczności planowania na szczeblu firmy są badania wskazujące, że tylko te przedsiębiorstwa odnoszą sukcesy rynkowe, które planują swoją działalność.
Nowoczesne procedury planowania, wymuszają skonkretyzowanie koncepcji działania w zmieniających się warunkach oraz określenie sposobów osiągania celów, zmniejszają niepewność i ryzyko wynikające z przyszłych warunków działania. Nowoczesne planowanie stosowane w praktyce zarządzania przedsiębiorstwem staje się czynnikiem kreującym jego rozwój. Szczególnie ważne jest to w gospodarce rynkowej, w kontaktach z przedsiębiorstwami wrażliwymi na determinujące ich działalność sygnały z otoczenia gospodarczego, rynkowego, finansowego, prawnego, społecznego[4].
Biznesplan jest postrzegany jako usystematyzowany opis zamierzeń przedsiębiorstwa, który obejmuje zarówno cele, jak i sposoby ich realizacji w określonym horyzoncie czasowym. Jego znaczenie wynika z faktu, że łączy on elementy analizy, prognozowania oraz podejmowania decyzji, tworząc spójną koncepcję funkcjonowania organizacji w warunkach rynkowych.
W ujęciu teoretycznym biznesplan można traktować jako efekt procesu planowania, który poprzedza podjęcie kluczowych decyzji strategicznych i operacyjnych. Proces ten opiera się na analizie otoczenia zewnętrznego, zasobów wewnętrznych oraz potencjalnych zagrożeń i szans rozwojowych. Dzięki temu biznesplan nie jest jedynie opisem przyszłych działań, lecz logiczną projekcją rozwoju przedsiębiorstwa, opartą na racjonalnych przesłankach i dostępnych informacjach.
Istotnym elementem pojęcia biznesplanu jest jego wielowymiarowy charakter. Obejmuje on zagadnienia związane z rynkiem, finansami, organizacją, marketingiem oraz zarządzaniem zasobami. Taka kompleksowość sprawia, że biznesplan stanowi narzędzie integrujące różne obszary funkcjonowania przedsiębiorstwa. W naukach o zarządzaniu podkreśla się, że jego wartość polega nie tylko na treści końcowego dokumentu, lecz również na samym procesie jego opracowywania.
Biznesplan bywa także rozumiany jako narzędzie komunikacji pomiędzy przedsiębiorstwem a jego interesariuszami. W tym sensie pojęcie to wykracza poza ramy wewnętrznego planowania i obejmuje funkcję informacyjną oraz prezentacyjną. Dokument ten pozwala przedstawić wizję rozwoju przedsiębiorstwa podmiotom zewnętrznym, takim jak inwestorzy, instytucje finansowe czy partnerzy biznesowi, co czyni go istotnym elementem relacji rynkowych.
Pojęcie biznesplanu w zarządzaniu odnosi się do kompleksowego narzędzia planistycznego, które wspiera racjonalne i świadome prowadzenie działalności gospodarczej. Jego znaczenie wynika z możliwości ograniczania niepewności, porządkowania działań oraz zwiększania przejrzystości procesów decyzyjnych. Współcześnie biznesplan jest postrzegany nie tylko jako dokument formalny, lecz jako istotny element nowoczesnego zarządzania przedsiębiorstwem.
[1] R. Pazio, Jak gospodarować finansami. Ekonomiczne podstawy biznesu, Wyd. Nauk. PWN, Warszawa 1994.
[2] Tamże.
[3] Tamże.
[4] A. Pabian, Biznes plan: poradnik przedsiębiorcy budowlanego, Centralny Ośrodek Informacji Budownictwa , Warszawa 2000
