Formy ekspresji i motywy buntu

Jak już sygnalizowano, trzema głównymi sposobami wyrażania buntu wobec rzeczywistości przez badanych hip-hopowców pozostają: sposób postrzegania świata, wypowiadania się i bycia. Ankietowani zapytani o środki ekspresji tego buntu (wyrażanego przez trzy wskazane sposoby) wskazywali najczęściej na graffiti (56,25%) oraz rymowanie (49,11%), które są głównymi środkami wykorzystywanymi do wypowiadania się (zatem komunikowaniu otoczeniu swojego buntu), wyrażania sposobu postrzegania świata i swojego jestestwa. Na graffiti i rymowanie jako środki wykorzystywane do wyrażania buntu wobec rzeczywistości wskazywali przede wszystkim respondenci posiadający wykształcenie gimnazjalne – tabela 7.

Tabela 7. Środki ekspresji uważane za najwłaściwszy sposób ekspresji buntu ze względu na wykształcenie (A=112)

Lp. Odpowiedź BADANI
O P G Z Ś W
L % L % L % L % L % L %
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14
1. Rymowanie 55 49,11 7 6,25 23 20,54 17 15,18 27 24,11 4 3,57
2. Gestykulacja 41 36,61 2 1,79 10 8,93 19 16,96 10 8,93 0 0,00
3. Ubiór 40 35,71 4 3,57 11 9,82 7 6,25 16 14,29 2 1,79
4. Sposób bycia 43 38,39 8 7,14 7 6,25 10 8,93 15 13,39 3 2,68
5. Graffiti 63 56,25 10 8,93 25 22,32 10 8,93 14 12,50 4 3,57
6. Taniec 31 27,68 4 3,57 4 3,57 12 10,71 9 8,04 2 1,79

Dane nie sumują się do 100,00% z uwagi na możliwość wybrania kilku wariantów odpowiedzi. Legenda: L- liczba, O – ogół, % O – procent ogółu, P – wykształcenie podstawowe, G-wykształcenie gimnazjalne, Z – wykształcenie zawodowe, Ś – wykształcenie średnie, W-wykształcenie wyższe Źródło: opracowanie własne, 2013.

Źródło: Opracowanie własne

Z tabeli 7 wynika (jak już podkreślano), że nadrzędnym środkiem ekspresji buntu pozostaje graffiti. Jest ono wyrazem przynależności do subkultury hip-hopu. Jest tak dlatego, że jednym z ważniejszych elementów wyróżniających subkultury młodzieżowe są założenia ideologiczne. Ideologie subkultur rzadko są formułowane w programach czy manifestach. Ich poszczególne elementy z reguły zawarte są w wypowiedziach przedstawicieli danych środowisk, w publikowanych gazetkach, piosenkach, czy też w innych formach „sztuki” uprawianej w ramach ruchów subkulturowych, przede wszystkim w napisach, czy rysunkach na murach Poglądy członków subkultur można przedstawić jako radykalnie uproszczoną doktrynę liberalizmu, w której podkreśla się wartości takie jak wolność jednostki, swoboda wyboru własnego życia, sposobu myślenia czy doświadczania świata. Ideologia ta sprzeciwia się przymusowi norm społecznych, naciskowi autorytetów i wszelkich instytucji, nie ceni tradycji, natomiast po drugiej stronie stawia wspólnotę wolnych i poszukujących „odpowiedniej drogi życia” jednostek. Wolnościowa doktryna subkultur wyrażana jest najczęściej właśnie w graffiti. Sztuka subkultur, niezależnie od formy, w jakiej się przejawia, jest zawsze artystycznym manifestem ich ideologii.

Respondenci zapytani o to, jakie są przyczyny ich buntu najczęściej wskazywali na: problemy w życiu prywatnym (59,82% wskazań bez wyraźnej różnicy w odpowiedziach biorąc pod uwagę wiek ankietowanych), ogólne problemy społeczne (43,75%, wskazania pozostawały najbardziej typowe dla starszej grupy wiekowej), problemy w środowisku rówieśniczym (42,86%, wskazania najbardziej typowe dla starszej grupy wiekowej) i problemy w środowisku rodzinnym (41,96%, odpowiedzi najbardziej typowe dla respondentów zakwalifikowanych do młodszej grupy wiekowej)- tabela 8.

Tabela 8. Przyczyny buntu respondentów ze względu na wiek (N=112)

Lp. Odpowiedź BADANI
OGÓŁEM od 12 do16 lat od 17 do powyżej 19 lat
L % L % L %
1 2 3 4 5 6 7 8
1. Problemy w środowisku rodzinnym 47 41,96 26 23,21 21 18,75
2. Problemy w środowisku szkolnym 26 23,21 10 8,93 16 14,29
3. Problemy w środowisku rówieśniczym 48 42,86 19 16,96 29 25,89
4. Problemy w życiu prywatnym 67 59,82 36 32,14 31 27,68
5. Poczucie ogólnego niezrozumienia 37 33,04 17 15,18 20 17,86
6. Ogólne problemy społeczne (np. podziały klasowe, nierówności ekonomiczne między warstwami społecznymi) 49 43,75 20 17,86 29 25,89
7. System władzy w Polsce 25 22,32 9 8,04 16 14,29
8. Raczej nie uważam się za człowieka zbuntowanego 21 18,75 9 8,04 12 10,71

Legenda: L – liczba

Dane nie sumują się do 100,00% z uwagi na możliwość wybrania kilku wariantów odpowiedzi. Źródło: opracowanie własne, 2013.

Źródło: Opracowanie własne

Odpowiedzi badanych wskazują, że odczuwają oni frustrację i niezadowolenie z powodu problemów zarówno prywatnych (środowisko rodzinne, rówieśnicze, zawodowe), jak i ogólnospołecznych (czyli np. podziały klasowe, nierówności, ekonomiczne nierówności między warstwami społecznymi). Ta frustracja i niezadowolenie w wyniki dostrzeganych problemów w różnych sferach jest komunikowana otoczeniu poprzez przede wszystkim graffiti i rymowanie, które pozostają niezbywalnymi komponentami kultury hip-hop.

Jednym ze sposobów ekspresji niezadowolenia może być używanie wulgaryzmów. Ankietowani w większości (63,39%) przyznali, że zdarza im się używać wulgarnego jeżyka i pogardliwych określeń w celu uzewnętrznienia swojego niezadowolenia. Interesujący jest fakt, że im respondent starszy, tym rzadziej przyznawał się do tego faktu. W związku z tym, świadomość używania tego rodzaju języka z wiekiem rośnie. Może wynikać to z kilku przyczyn. Po pierwsze, teksty utworów hip-hopowych są bardzo często nasycone wulgarnym jeżykiem. Jest to celowe, ponieważ przekaz ma mieć charakter „dobitny”, silnie wpływać na warstwę emocjonalną. Ten wpływ jest szczególnie duży w odniesieniu do jednostek młodych i bardzo młodych, które doświadczają socjalizacji do życia w społeczeństwie. Po drugie, odruch używania wulgaryzmów może być wzmocniony (poza słuchaniem tekstów hip-hopowych) przebywaniem w środowisku, w którym używa się tego rodzaju języka. W konsekwencji, młody człowiek „bombardowany” wulgaryzmami w swoim środowisku, może zinterioryzować ten sposób wypowiadania się i używać go bardzo często bądź wyłącznie w sytuacji pragnienia wyrażenia swojego niezadowolenia. Świadomość negatywnego wpływu używania wulgaryzmów z wiekiem może wzrastać, gdyż człowiek uświadamia sobie, że sposób jego wypowiedzi buduje jego społeczny wizerunek, a tym samym odbiór społeczny – tabela 9.

Tabela 9. Używanie wulgarnego języka i pogardliwych określeń w celu uzewnętrznienia swojego niezadowolenia (A=112)

Lp. Odpowiedź BADANI
O P G Z Ś W
L % L % L % L % L % L %
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14
1. Zdecydowanie

tak

36 32,14 9 8,04 12 10,71 9 8,04 6 5,36 0 0,00
2. Raczej tak 35 31,25 3 2,68 10 8,93 11 9,82 11 9,82 0 0,00
3. Trudno

powiedzieć

11 9,82 0 0,00 4 3,57 0 0,00 7 6,25 0 0,00
4. Raczej nie 22 19,64 0 0,00 9 8,04 1 0,89 10 8,93 2 1,79
5. Zdecydowanie

nie

8 7,14 0 0,00 2 1,79 0 0,00 2 1,79 4 3,57
6. RAZEM 112 100,00 12 10,71 37 33,04 21 18,75 36 32,14 6 5,36

Legenda: L – liczba, P – wykształcenie podstawowe, G- wykształcenie gimnazjalne, Z – wykształcenie zawodowe, Ś – wykształcenie średnie, W – wykształcenie wyższe Źródło: opracowanie własne, 2013.

Źródło: Opracowanie własne

Jeżeli chodzi o miejsca, w których ankietowani pozwalają sobie na używanie wulgarnego języka to najczęściej wskazywali oni na dom (51,22%) i grupę znajomych (60,98%), bez wyraźnej różnicy w odpowiedziach badanych biorąc pod uwagę ich poziom wykształcenia – tabela 10.

Używanie wulgarnych sformułowań w środowisku rodzinnym może powodować konflikty, chyba, że rodzina również posługuje się podobnym językiem. Natomiast, wskazując na grupę rówieśniczą, ankietowani potwierdzili, że również ich najbliższe otoczenie znajomych i przyjaciół posługuje się i/lub akceptuje wulgarne wypowiadanie się.

Tabela 10. Miejsca, w których respondenci pozwalają sobie używanie na wulgarnego języka i pogardliwych określeń w celu uzewnętrznienia swojego niezadowolenia ze względu na wykształcenie (N=82)

Lp. Odpowiedź BADANI
O P G Z Ś W
L % L % L % L % L % L %
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14
1. Miejsce nie ma żadnego znaczenia, tam gdzie aktualnie się znajduję 22 26,83 8 9,76 6 7,32 4 4,88 4 4,88 0 0,00
2. W domu 42 51,22 2 2,44 10 12,20 14 17,07 16 19,51 0 0,00
3. W szkole 12 14,63 0 0,00 4 4,88 3 3,66 5 6,10 0 0,00
4. W grupie znajomych 50 60,98 10 12,20 17 20,73 11 13,41 12 14,63 0 0,00

Dane nie sumują się do 100,00% z uwagi na możliwość wybrania kilku wariantów odpowiedzi. Legenda: L – liczba, P – wykształcenie podstawowe, G- wykształcenie gimnazjalne, Z-wykształcenie zawodowe, Ś – wykształcenie średnie, W – wykształcenie wyższe Źródło: opracowanie własne, 2013.

Źródło: Opracowanie własne

Wulgarny język jest wykorzystywany najczęściej celem wyładowania negatywnych emocji, co potwierdza, że jest on jednym z głównych językowych sposobów werbalizowania swojego niezadowolenia przez respondentów. – tabela 10.

Dodaj komentarz