Hierarchia problemów społecznych w badaniu pracowników huty Baildon
5.2.1. Alkoholizm jako problem społeczny
Pojęcie alkoholizmu należy już obecnie do historii dorobku intelektualnego w zakresie problematyki alkoholowej. Zastąpiły go i uściśliły nowocześniejsze pojęcia: uzależnienie, nadużywanie, problemy czy niesprawności związane z alkoholem. W języku potocznym jest ono jednak dalej obecne i zgodnie z poprzednią tradycją bywa rozumiane szeroko, jako picie nadmierne, niezgodne z normami, powodujące powstawanie problemów. Poza licznymi wadami, pojęcie to ma istotną zaletę – stanowi w potocznym rozumieniu syntezę problemu społecznego. W takiej też roli znalazło się w ankiecie w zestawieniu z hasłowymi określeniami innych problemów.
Na wstępie wywiadu respondenci zostali poproszeni o ocenę, na pięciostopniowej skali, ważności w skali kraju, każdego z podanych 14 problemów społecznych. Krańce skali wyznaczały odpowiedzi „bardzo ważny” i „nieważny”. Pozostawiono też respondentom możliwość odpowiedzi „trudno powiedzieć”. Następnie proszono ich o wybór jednego problemu ich zdaniem najważniejszego. Wyniki zestawiono w tabeli 8 i tabeli 9.
Tabela 8.
Ocena ważności różnych problemów społecznych w opinii pracowników huty Baildon (%)
|
Bardzo ważne |
Ważne |
Średnio ważne |
Mało ważne |
Nie ważne |
Trudno powiedz. |
|
|---|---|---|---|---|---|---|
|
1) Przestępczość gospodarcza |
31,2 |
39,1 |
16,5 |
4,9 |
1,2 |
7,1 |
|
2) Przestępczość pospolita |
46,6 |
37,7 |
10,6 |
2,0 |
0,5 |
2,8 |
|
3) Narkomania |
53,9 |
31,0 |
9,0 |
2,9 |
0,9 |
2,3 |
|
4) Zanieczyszczenie środowiska |
38,0 |
41,8 |
14,4 |
3,3 |
0,7 |
1,8 |
|
5) Alkoholizm |
55,6 |
33,4 |
8,1 |
1,5 |
0,4 |
1,0 |
|
6) Kryzys moralny |
23,2 |
35,6 |
23,2 |
9,4 |
2,1 |
6,5 |
|
7) Zły stan zdrowia społeczeństwa |
34,7 |
43,8 |
14,8 |
3,1 |
0,5 |
2,9 |
|
8) Spadek stopy życiowej |
45,7 |
38,0 |
11,9 |
1,8 |
0,7 |
1,9 |
|
9) Sytuacja mieszkaniowa |
41,7 |
40,1 |
13,2 |
2,7 |
0,7 |
1,7 |
|
10) Przemoc w rodzinie |
42,4 |
37,7 |
11,8 |
3,3 |
0,8 |
4,0 |
|
11) Przemoc i agresja na ulicach |
66,3 |
27,4 |
4,2 |
0,8 |
0,5 |
0,9 |
|
12) Picie przez młodzież |
52,7 |
35,3 |
7,9 |
2,1 |
0,7 |
1,2 |
|
13) Bezrobocie |
58,6 |
31,3 |
6,8 |
1,7 |
0,6 |
0,9 |
|
14) AIDS |
36,3 |
34,5 |
14,6 |
5,4 |
2,3 |
6,8 |
Wykres 8.
Przestępczość gospodarcza
| Ocena | Odsetek (%) |
|---|---|
| Bardzo ważne | 31,2 |
| Ważne | 39,1 |
| Średnio ważne | 16,5 |
| Mało ważne | 4,9 |
| Nie ważne | 1,2 |
| Trudno powiedz. | 7,1 |
Wykres 9.
Przestępczość pospolita
| Ocena | Odsetek (%) |
|---|---|
| Bardzo ważne | 46,6 |
| Ważne | 37,7 |
| Średnio ważne | 10,6 |
| Mało ważne | 2 |
| Nie ważne | 0,5 |
| Trudno powiedz. | 2,8 |
Wykres 10.
Narkomania
| Ocena | Odsetek (%) |
|---|---|
| Bardzo ważne | 53,9 |
| Ważne | 31 |
| Średnio ważne | 9 |
| Mało ważne | 2,9 |
| Nie ważne | 0,9 |
| Trudno powiedz. | 2,3 |
Wykres 11.
Zanieczyszczenie środowiska
| Ocena | Odsetek (%) |
|---|---|
| Bardzo ważne | 38 |
| Ważne | 41,8 |
| Średnio ważne | 14,4 |
| Mało ważne | 3,3 |
| Nie ważne | 0,7 |
| Trudno powiedz. | 1,8 |
Wykres 12.
Alkoholizm
| Ocena | Odsetek (%) |
|---|---|
| Bardzo ważne | 55,6 |
| Ważne | 33,4 |
| Średnio ważne | 8,1 |
| Mało ważne | 1,5 |
| Nie ważne | 0,4 |
| Trudno powiedz. | 1 |
Wykres 13.
Kryzys moralny
| Ocena | Odsetek (%) |
|---|---|
| Bardzo ważne | 23,2 |
| Ważne | 35,6 |
| Średnio ważne | 23,2 |
| Mało ważne | 9,4 |
| Nie ważne | 2,1 |
| Trudno powiedz. | 6,5 |
Wykres 14.
Zły stan zdrowia społeczeństwa
| Ocena | Odsetek (%) |
|---|---|
| Bardzo ważne | 34,7 |
| Ważne | 43,8 |
| Średnio ważne | 14,8 |
| Mało ważne | 3,1 |
| Nie ważne | 0,5 |
| Trudno powiedz. | 2,9 |
Wykres 15.
Spadek stopy życiowej
| Ocena | Odsetek (%) |
|---|---|
| Bardzo ważne | 45,7 |
| Ważne | 38 |
| Średnio ważne | 11,9 |
| Mało ważne | 1,8 |
| Nie ważne | 0,7 |
| Trudno powiedz. | 1,9 |
Wykres 16.
Sytuacja mieszkaniowa
| Ocena | Odsetek (%) |
|---|---|
| Bardzo ważne | 41,7 |
| Ważne | 40,1 |
| Średnio ważne | 13,2 |
| Mało ważne | 2,7 |
| Nie ważne | 0,7 |
| Trudno powiedz. | 1,7 |
Wykres 17.
Przemoc w rodzinie
| Ocena | Odsetek (%) |
|---|---|
| Bardzo ważne | 42,4 |
| Ważne | 37,7 |
| Średnio ważne | 11,8 |
| Mało ważne | 3,3 |
| Nie ważne | 0,8 |
| Trudno powiedz. | 4 |
Wykres 18.
Przestępczość i agresja na ulicach
| Ocena | Odsetek (%) |
|---|---|
| Bardzo ważne | 66,3 |
| Ważne | 27,4 |
| Średnio ważne | 4,2 |
| Mało ważne | 0,8 |
| Nie ważne | 0,5 |
| Trudno powiedz. | 0,9 |
Wykres 19.
Picie przez młodzież
| Ocena | Odsetek (%) |
|---|---|
| Bardzo ważne | 52,7 |
| Ważne | 35,3 |
| Średnio ważne | 7,9 |
| Mało ważne | 2,1 |
| Nie ważne | 0,7 |
| Trudno powiedz. | 1,2 |
Wykres 20.
Bezrobocie
| Ocena | Odsetek (%) |
|---|---|
| Bardzo ważne | 58,6 |
| Ważne | 31,3 |
| Średnio ważne | 6,8 |
| Mało ważne | 1,7 |
| Nie ważne | 0,6 |
| Trudno powiedz. | 0,9 |
Wykres 21.
AIDS
| Ocena | Odsetek (%) |
|---|---|
| Bardzo ważne | 36,3 |
| Ważne | 34,5 |
| Średnio ważne | 14,6 |
| Mało ważne | 5,4 |
| Nie ważne | 2,3 |
| Trudno powiedz. | 6,8 |
Wykres 22.
Ocena ważności różnych problemów społecznych w opinii pracowników huty Baildon (%)
| Problem | Bardzo ważne | Ważne | Średnio ważne | Mało ważne | Nie ważne | Trudno powiedz. |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1) Przestępczość gospodarcza | 31,2 | 39,1 | 16,5 | 4,9 | 1,2 | 7,1 |
| 2) Przestępczość pospolita | 46,6 | 37,7 | 10,6 | 2,0 | 0,5 | 2,8 |
| 3) Narkomania | 53,9 | 31,0 | 9,0 | 2,9 | 0,9 | 2,3 |
| 4) Zanieczyszczenie środowiska | 38,0 | 41,8 | 14,4 | 3,3 | 0,7 | 1,8 |
| 5) Alkoholizm | 55,6 | 33,4 | 8,1 | 1,5 | 0,4 | 1,0 |
| 6) Kryzys moralny | 23,2 | 35,6 | 23,2 | 9,4 | 2,1 | 6,5 |
| 7) Zły stan zdrowia społeczeństwa | 34,7 | 43,8 | 14,8 | 3,1 | 0,5 | 2,9 |
| 8) Spadek stopy życiowej | 45,7 | 38,0 | 11,9 | 1,8 | 0,7 | 1,9 |
| 9) Sytuacja mieszkaniowa | 41,7 | 40,1 | 13,2 | 2,7 | 0,7 | 1,7 |
| 10) Przemoc w rodzinie | 42,4 | 37,7 | 11,8 | 3,3 | 0,8 | 4,0 |
| 11) Przemoc i agresja na ulicach | 66,3 | 27,4 | 4,2 | 0,8 | 0,5 | 0,9 |
| 12) Picie przez młodzież | 52,7 | 35,3 | 7,9 | 2,1 | 0,7 | 1,2 |
| 13) Bezrobocie | 58,6 | 31,3 | 6,8 | 1,7 | 0,6 | 0,9 |
| 14) AIDS | 36,3 | 34,5 | 14,6 | 5,4 | 2,3 | 6,8 |
Tabela 9.
Najważniejsze problemy społeczne w ocenie pracowników huty Baildon (%)
|
1) Przestępczość gospodarcza |
4,7 |
|
2) Przestępczość pospolita |
8,4 |
|
3) Narkomania |
6,7 |
|
4) Zanieczyszczenie środowiska |
2,4 |
|
5) Alkoholizm |
9,9 |
|
6) Kryzys moralny |
2,6 |
|
7) Zły stan zdrowia społeczeństwa |
2,7 |
|
8) Spadek stopy życiowej |
10,2 |
|
9) Sytuacja mieszkaniowa |
4,4 |
|
10) Przemoc w rodzinie |
3,4 |
|
11) Przemoc i agresja na ulicach |
20,0 |
|
12) Picie przez młodzież |
3,7 |
|
13) Bezrobocie |
18,4 |
|
14) AIDS |
1,8 |
|
15) Inne problemy |
0,6 |
Wykres 23.
Najważniejsze problemy społeczne w ocenie pracowników huty Baildon (%)
| Kategoria | Wartość (%) |
|---|---|
| 1) Przestępczość gospodarcza | 4,7 |
| 2) Przestępczość pospolita | 8,4 |
| 3) Narkomania | 6,7 |
| 4) Zanieczyszczenie środowiska | 2,4 |
| 5) Alkoholizm | 9,9 |
| 6) Kryzys moralny | 2,6 |
| 7) Zły stan zdrowia społeczeństwa | 2,7 |
| 8) Spadek stopy życiowej | 10,2 |
| 9) Sytuacja mieszkaniowa | 4,4 |
| 10) Przemoc w rodzinie | 3,4 |
| 11) Przemoc i agresja na ulicach | 20 |
| 12) Picie przez młodzież | 3,7 |
| 13) Bezrobocie | 18,4 |
| 14) AIDS | 1,8 |
| 15) Inne problemy | 0,6 |
W ocenie pracowników huty Baildon na pierwsze miejsce wysuwa się problem przemocy i agresji na ulicach. Najwyższy odsetek badanych uznał go za bardzo ważny (66,3%), najczęściej też wybierany był jako najważniejszy (18,4%) Na drugim miejscu ulokował się problem bezrobocia – 58,6% wyborów jako bardzo ważny i 18,4% jako najważniejszy. Alkohololizm pojawia się na trzecim miejscu pod względem odsetka osób traktujących dany problem jako bardzo ważny (55,6%) oraz na czwartym miejscu wśród problemów najważniejszych – 9,9%. Picie alkoholu przez młodzież – drugi alkoholowy problem poddany pod ocenę badanych został uznany za bardzo ważny przez 52,7% badanych, jednak tylko niespełna 4% było skłonnych uznać go za problem najważniejszy.
Ważność problemu nie jest miarą jego występowania
Zestawienia pokazują oceny respondentów, nie pomiar rzeczywistej częstości zjawisk w Polsce ani w Załężu. Wskazanie problemu jako bardzo ważnego może odzwierciedlać osobiste doświadczenie, obawę lub informacje docierające do badanych. Ponadto ocena ważności wielu problemów różni się od wyboru jednego najważniejszego: wysoka pozycja w pierwszym zestawieniu nie musi oznaczać największego udziału w drugim.
W źródle występuje rozbieżność: tabela 9 podaje dla agresji na ulicach 20,0%, podczas gdy komentarz przywołuje 18,4%. Wartość 18,4% znajduje się w tabeli przy bezrobociu. Zachowano zarówno tabelę, jak i oryginalny komentarz, bez rozstrzygania tej niespójności za autora. Dodatkowo zadeklarowana próba 25 osób nie pozwala bez wyjaśnienia podstawy obliczeń odtworzyć wielu podanych odsetków jako prostych udziałów respondentów. Wyników nie należy zatem przedstawiać jako dokładnego rankingu opinii całej społeczności.